Kesintisiz Güç Kaynakları İçin Koruyucu Bakım ve Teknik Servisin Önemi

KGK’larda Oluşabilecek Problemler ve Riskler

Güç kapasitesinden bağımsız olarak KGK’larınızın düzenli periyodik bakımları yapılmazsa, kritik yüklerinizin güç koruması için satın almış olduğunuz güç kaynağının bizzat kendisi artık risk kaynağı olmaya başlayacaktır! Uzman elemanların kontrolünde gerçekleştirilecek koruyucu bakımlar işletmenizi, bakım maliyetinin üstünde olacak daha ağır maliyetlerden koruyacaktır.

Temel olarak KGK’larda çalışma koşullarına ve zamana bağlı ortaya çıkabilecek sorunlar iki kategoride sınıflandırılabilir: 1- Hareketli bileşenlerde oluşabilecek sorunlar, 2- Hareketsiz bileşenlerde oluşabilecek sorunlar.

1- Hareketli bileşenlerde oluşabilecek sorunlar

KGK’larda arızalanma riski olan hareketli parçalara sahip bileşenler soğutma fanları, güç devre kesicileri, kontaktörler ve rölelerdir.

Fanlar KGK cihazının çalışması sırasında açığa çıkan ısı enerjisini, cihazın içinden yerleştirildiği ortama transfer eder. Özellikle yarıiletken güç elemanlarının anahtarlanması ile oluşan güç kaybı, açığa çıkan toplam ısı enerjisinin önemli bir kısmını oluşturur. KGK’ların güvenilir çalışma ortam sıcaklığı 40oC’ nin altında olmalıdır. Fanlar, cihaz içindeki ısınan havayı havalandırma menfezleri üzerinden dışarı üfleyerek çalışma sıcaklığını güvenilir değerlerde tutmaya çalışırlar. Fanların belli çalışma süresinden sonra yavaş dönmeye başlaması veya hiç dönmemesi ısınmış havanın dış ortama etkin şekilde transferini önleyecektir. Böyle bir sorunda KGK cihazınız sürekli aşırı sıcaklık alarmı verecek ve ayarlanmış bir sürenin sonunda kritik yükünüz KGK yerine, transfer edildiği elektrik güç kalitesi açısından hayli riskli olan bypass kaynağından (şebeke) beslenmeye başlayacaktır. Fanların bakımı ve gerektiğinde değişimi bu sorunun yaşanma ihtimalini azaltacaktır. Bazı KGK’larda yer alan fanlar yük yüzdesine göre hız kontrollüdür. Düşük yük altında (örn. 100kVA’lık KGK’nın 50kVA yüklenmesi) çalışan böyle bir KGK’nın fanı daha düşük hızlarda (örneğin 1500 d/d yerine 750 d/d) dönerek mekanik yıpranmaları ve akustik gürültü seviyelerini önemli ölçüde azaltır.

Şebeke, yük ve akü bağlantısını sağlayan güç devre kesicileri/kontaktörler ile genellikle kontrol ve izleme amacıyla kullanılan röleler hareketli kontaklara sahiptir. Bu kontakların sürekli açma kapama yapmaları zamanla aşınmalarına ve artan temas direnci nedeniyle, üzerlerinden akım geçtiğinde arkların oluşmasına neden olabilir. KGK cihazının performansını düşürecek bu problemler yangın ve can güvenliği ile ilgili riskleri de beraberinde getirir. Bu elemanların kontrol edilmesi periyodik bakımın mutlaka bir parçası olmalı, bahsedilen sorunlar oluşmadan önce gerekli tedbirler hızla alınmalıdır.

2- Hareketsiz bileşenlerde oluşabilecek sorunlar

Bu kategoride dikkate alınabilecek KGK bileşenleri aküler, elektronik kartlar, kondansatörler, elektromagnetik elemanlar (endüktans ve transformatörler) ve diyot, tristör ve transistor türevi yarıiletken güç elemanlarıdır.

KGK’larda yaygın olarak bakım gerektirmeyen VRLA tipi kurşun-asit aküler kullanılır. Her ne kadar bakımsız olarak nitelendirilseler de bu aküler için minimum düzeyde bir bakım gerekir. Akü bağlantılarının sağlam olması, akü kutup başlarının temiz olması, Ah kapasitelerinin elektrik kesintisi esnasında öngörülen destek süresini sağlaması KGK sisteminde yer alan aküler için esastır. Bu hususlarda yaşanacak bir problem elektrik kesintisi sırasında kritik yükün beklenmedik şekilde devre dışı kalmasına neden olacaktır. Seri bağlı akülerin oluşturduğu akü grubu içindeki arızalı tek bir akü bile tüm akü sistemini olumsuz yönde etkileyecek ve akünün destek süresini önemli ölçüde kısaltabilecektir.

Bozuk KondansatörTozlu ve nemli ortamlarda çalışan KGK’ların elektronik kartların üzerinde yer alan devre elemanları çalışma değeri toleranslarını yitirebilir; kartlar üzerinde nemin neden olabileceği oksitlenmeler ve kısa devreler ortaya çıkabilir. Toz, elemanların üstünü kaplayarak aşırı ısınmasına, katalog değerinin değişmesine ve nihayetinde zarar görmesine neden olabilir. İletken yolların iletkenliğini ve devre elemanlarının değerini olumsuz yönde etkileyecek nem ve toz gibi unsurlar bakım esnasında tespit edilmeli ve gerekli tedbirler alınmalıdır.

Yarıiletken elemanların güç ve kontrol kablo bağlantılarının gevşek olması bu elemanların beklenmedik şekilde çalışmalarına veya hiç çalışamamalarına yol açabilir. Bakım esnasında, cihaza fonksiyonel testler uygulanmadan önce güç ve kontrol kablo bağlantıları dikkatle kontrol edilmeli, bağlantıların sağlamlığından ve doğruluğundan emin olduktan sonra cihaza enerji verilmelidir.

Kablo Bağlantı NoktalarıKGK çalışmasında arızalanabilecek diğer hareketsiz bileşenler filtre kondansatörleri, endüktans ve transformatördür. Kondansatörler sıcaklıktan, anma gerilim/akım değerlerinin üstündeki değerlerde çalışmaktan etkilenirler. Harmonik içeren akım ve/veya gerilim uygulanan kondansatör zamanla sızıntı yapmaya başlar ve hızla filtre karakteristiğini yitirir. Benzer etkilere maruz kalan magnetik elemanlarda da izolasyon kayıpları ortaya çıkar, beklenmedik harmonik bileşenler nedeniyle bobinin veya transformatörün empedans değeri değişir. Çalışma performansını olumsuz yönde etkileyecek bu durumların mevcut olup olmadığı periyodik bakım sırasında araştırılır.

KGK’ ların temel yapı taşları güç yarıiletken elemanlarıdır. Bu elemanların uygun şekilde çalışmamaları giriş, akü ve çıkış gerilim/akım dalga şekillerinde kendini gerilim/akım dengesizliği, dalga şekli deformasyonu şeklinde gösterir. Fonksiyonel bakım testleri sırasında, varsa bu uygunsuzluklar tespit edilir.

KGK cihazının kendisi dışında çevresel koşullar, şebeke ve yük özellikleri de bakım sürecinde incelenir; performansı etkileyebilecek çevresel koşullar, şebeke-KGK-yük uyumsuzluğu varsa kullanıcı bu konularda uyarılır.

1 Yorum

Bir cevap yazın