Kesintisiz Güç Kaynağı (UPS) Nedir?

Değerli okuyucum, bu makalemde sanayi ve ticari işletmelerin neredeyse tümünde yaygın olarak kullanılan KGK’lar (Kesintisiz Güç Kaynakları) hakkında temel bilgiler bulacaksınız. Yazıyı hazırlarken teknik ayrıntılara girmekten özellikle ve özenle kaçındım; okunması rahat ve anlaşılır bir yazı hazırlamaya çalıştım. İşin doğrusu, konu ile ilgili daha önce yazdığım farklı içerikli KGK yazılarım hakkında, teknik bilgi altyapısı yetersiz olan veya hiç olmayan önemli sayıda okurum tarafından yazılanların zor anlaşıldığı yönünde farklı ve yapıcı eleştiriler aldım. Bu kez tedbirli davranarak teorik bilgileri oldukça az tuttum ve KGK güç koruması ile ilgili en temel soruların yanıtlarını sunmaya çalıştım. KGK nedir? KGK neden bir ihtiyaçtır? KGK kullanımı güvenilir midir? KGK’lar nasıl çalışır? Bu ve benzeri soruların yanıtlarını bu makalede bulacaksınız. KGK kullanıyorsanız, KGK satın almayı düşünüyorsanız veya güç elektroniğinin bu önemli uygulamasına ilgi duyuyorsanız yazıyı okumaya devam edebilirsiniz.

KGK (UPS) Nedir?

KGK’lar isminden de anlaşılacağı üzere genellikle üretime yönelik kullanılan pahalı ve hassas elektronik cihazları, bilgisayarları, otomasyon sistemlerini ve benzeri diğer uygulamaları kesintisiz elektrik enerjisi ile beslemek üzere tasarlanmıştır. KGK’lar çalışma şekli itibariyle kritik yük olarak nitelendirdiğimiz bu yükleri sadece elektrikler kesildiğinde korumaz, onları şebeke geriliminden daha kaliteli ve daha kararlı olan bir gerilimle de besler. Binalarımızda ve işletmelerde kullanılan elektrik enerjisi, varlığından kolayca haberdar olamadığımız bir takım bozucu etkilerle (şebekeden veya yükten kaynaklanan) bozulur ve kritik yüklerimiz için artık kullanımı riskli hale gelir !. Bu noktada göz ardı edilmemesi gereken husus şudur: Elektrik kalitesindeki bu bozulmanın beslediği yükler üzerindeki olumsuz etkisi hemen görülebileceği gibi (örneğin bilgisayar ekranının donması veya bilgisayarın yeniden boot etmesi), uzun aylar sonra beklenmedik şekilde de (kablo ve transformatörlerin kullanılamaz hale gelmesi) ortaya çıkabilir. Şebekede ortaya çıkan bozucu etkiler şebeke kaynaklı (hatların açılması/kapatılması), doğal nedenlere bağlı (yıldırım) veya tüketici kaynaklı (diğer güç tüketicileri tarafından hatların aşırı ve/veya dengesiz yüklenmesi) olabilir. Böyle bir resme sahip olan şebeke gerilimi ile pahallı ve son derece önemli olan yüklerimizi beslemek telafisi zor ve pahallı olabilecek sorunlara yol açabilir. Güç Elektroniğindeki gelişmelerle birlikte sorunun çözümü kolay hale gelmiştir. KGK’lar kritik yüklerimizi şebekeden izole edip, tümüyle kendi ürettiği ideal gerilim(ler) ile kritik yüklerimizi besleyen gelişmiş, güç elektroniği esaslı cihazlardır. Mevcut ve muhtemelen kalitesi çok düşük şebeke gerilimini işleyip şekillendirerek kritik yüklerimizin ihtiyacı olan son derece kararlı, regüleli ve üç fazlı sistemler için dengeli gerilim dalga şekilleri oluşturur.

KGK’lar elektrik kesintisi esnasında belli süre boyunca kritik yükleri beslemek için akülerden yararlanırlar. Aküler KGK cihazlarının önemli bileşenleridir ve güvenilirlikleri KGK’ların güvenilirliklerini etkiler. Örneğin üç fazlı bir KGK’da yer alan 33 adet aküden bir tanesinin beklenen performansı vermemesi tüm KGK sisteminin güvenilirliğini oldukça azaltacaktır. Böyle bir durumda kesintisiz güç kaynağı güç korumasını yerine getiremeyecek ve yük besleme geriliminde kesinti olabilecektir. KGK’ların ayrıntılı çalışma prensibi ve devre yapısı karmaşıktır ve anlatımı bu yazının amacı değildir. Konuya ilgi duyanlar ve sorusu olanlar www.vehbibolatdanismanlik.com adresinde yer alan iletişim bilgilerinden bana ulaşabilir. Bununla beraber kısaca şu kadarı söylenebilir. KGK’nın yapısında yer alan ve şebeke tarafından beslenen doğrultucu birimi, şebekenin gerilimini doğrultarak akünün beslenebileceği forma getirir. Aküler KGK’nın normal çalışması sırasında sürekli şarj altında kalmalı, elektrik kesintisi esnasında da kritik yükü evirici üzerinden besleyebilmelidir. KGK’nın çıkışında yer alan evirici güç devresi ise doğrultucunun oluşturduğu gerilimi kritik yüklerin ihtiyacı olan gerilim şekline dönüştürür. Anlaşılacağı üzere cihazda aslında iki adet güç dönüşümü gerçekleşmektedir.

7 Yorum

  1. Namık Kemal Sinanoğlu

    Teşekkürler. Bu defaki daha verimli olmuş. Tabi biz gene satıcının insafına kalıyoruz. Çoğumuz sizin gönül rahatlığıyla önerdiğiniz 1000 tl civarındaki araçları alamayız. 600 VA KGK, voltaj sürekli dalgalandığı için akü hep devrede, onu korumak için de 70 tl lik regülatör. Toplam 150 TL nin altında bi fiyata tam koruma (yani bence öyle).

  2. Mehmet Özbay

    Açıklayıcı özet yazınız için teşekkürler. 2 sorum olacak:
    1) Bu ürünlerin faydalı ömürleri hakkında da bilgi verebilir misiniz?
    2) LI fiyatları 100-500 TL arasında değişirken online KGK fiyatları 400-400 TL arasında. Bu durumda sıradan bir ev PC kullanıcısının alması gereken bir KGK’nin nasıl olması beklenir?

  3. Yrd. Doç. Dr. Vehbi BÖLAT

    Mehmet Bey merhaba,
    Ben teşekkür ediyorum. Mesajınıza geç yanıt yazıyorum. Çünkü geç gördüm, kusura bakmayın 🙂
    1- KGK’ların faydalı ömürlerinden kastınız kullanılabilecekleri süre ise bu tümüyle yapılarında kullanılan elemanlara ve çalışma koşullarına bağlıdır. Tahmin edeceğiniz gibi elektronik ve elektromagnetik bileşenler sıcaklıkla ömürlerinden yitirirler. Benzer şey aküler için de söylenebilir. Ancak pratikte ve benim bildiğim 10 yıldır çalışan KGK cihazları bulunmaktadır.

    2- Ev kullanıcıları için LI KGK kullanmak yeterlidir. Sadece KGK gücünü seçerken güç koruması sağlayacağınız yüklere göre doğru KGK’nın tespit edilmesi esastır.

  4. HÜSEYİN KULUK

    selam hocam
    6 ay önce 600v lık tuncmatik kgk aldım alma sebebim hem voltaj regüle edecekti birde elektirik kesintisinde sistemi besleyecek
    maalesef tunçmatik marka kgk 110 volt ile 260 voltu regule edeceğini satış açıklamasında yazıyordu. kesinlikle regüle etmiyor ben türk malı olsun diye tunçmatik aldım tamamen çin malı
    guya 3-5 kuruş fazla verdim tunçmatikte çin malıymış…

    • Vehbi Bölat

      Merhaba,
      Firma ile görüştünüz mü acaba? Cihazın modelini yazarsanız sizin için giriş gerilim çalışma aralığını araştırabilirim. 600VA’lik bir UPS ise cihaz line interactive modeldir muhtemelen ve bu cihazların giriş gerilim regülasyon aralığı sınırlıdır. Bununla beraber doğru bilgiye erişebilmek için cihazın modelini belirtmenizi rica ediyorum. Selam ve sevgiler.

Bir cevap yazın