Kesintisiz Güç Kaynağı Seçerken Dikkate Alınması Gereken Temel Kriterler

Bu yazımda kullanıcıların doğru KGK’yı seçerken dikkate almaları gereken temel kriterleri sıralamaya çalıştım. Makale içeriğini elimden geldiğince basit tutmaya çalışmakla beraber, okunması minimum düzeyde bir elektrik bilgisini gerektirebilir.

Dr. Vehbi BÖLAT

Bilişim sektöründe ve sanayide Kesintisiz Güç Kaynak’larına (KGK, UPS) olan ihtiyaç ve beklentiler yüksektir. İşletmelerin otomasyon ile artan üretim kapasiteleri ve kişisel bilgisayarlar ile sunucuların oluşturduğu bilişim altyapısı KGK kullanımını neredeyse bir zorunluluk haline getirmiştir. Bilgiişlem ortamında işlenen bilgilerin kesintiye uğraması işletmeleri önemli finanslar zararlara uğratmaktadır. Güç koruması amacıyla kullanılan KGK’lar sadece elektrik kesintisinde bilgisayar ve benzeri kritik yükleri beslemekle kalmaz, aynı zamanda şebeke enerjisi mevcut iken bu yüklerin, frekansı ve gerilimi regüle edilmiş, son derece kararlı bir AC güç ile beslenmesini sağlar.

Kullanıcılar açısından kritik yüklerini besleyecek en uygun KGK’nın seçimi bu noktada önem kazanmaktadır. Bu yazıda katma değerin daha fazla olduğu özellikle üç fazlı ve yüksek güçlü KGK seçiminizde size yardımcı olacak bazı önemli tavsiyelerde bulunulacaktır. Bu tavsiyeler KGK’nın giriş, çıkış ve akü besleme ara devresi için özetlenecektir.

Teknolojik yararlar öncelikle gözetilecek şekilde seçim kriterleri aşağıdaki şekilde sıralanabilir:

1- Düşük Giriş Akım Harmonik Distorsiyonu:  KGK’nın beslendiği gerilim kaynağından, örn. şebekeden, çekeceği akımın ne kadar sinüzoidal forma yakın olduğunun bir ölçüsüdür. Bu değerin çok düşük olması beklenir. Harmonik içeriği yüksek akımlar harmonik güç kayıplarını ve harmonik gerilim düşümlerini artırır; ana besleme panosunda, aynı panodan beslenen diğer yükleri olumsuz yönde etkileyecek gerilim çentiklerinin (voltage notches) oluşmasına neden olur; k-faktörü düşük transformatörlerde aşırı ısınmalar ve kayıplar oluşturur; kabloların, giriş devre kesicilerin, standby generatörün akım kapasitelerinin daha yüksek seçilmesini zorunlu kılar. Tristörlü doğrultucuların yer aldığı önceki nesil KGK teknolojilerinde giriş THDi (Giriş Akımı Toplam Harmonik Distorsiyonu) değeri %33-35 mertebelerinde iken, doğrultucu yapısında IGBT (Insulated Gate Bipolar Transistor) yarı iletken elemanların kullanılmasıyla bu değer günümüzde %3-5’lere kadar inmiştir.

→  →

THDi değeri ara çözümlerle, örneğin 12-darbeli KGK kullanıldığında ancak %10’lara; 12-darbeli bir KGK’da 11. akım harmonik filtresi kullanılırsa %5-6’lara kadar düşürülebilmektedir. Ara çözümlerin getirdiği yüksek maliyet, azalan güvenilirlik, ağırlık, kaplanan alan ve bakım ihtiyacındaki artış bu çözümlerin cazip olmasını önlemektedir. Yarıiletken teknolojisindeki gelişme ve IGBT üretim maliyetlerindeki düşüş sayesinde günümüzde artık tek ünitede 800 kVA’lık IGBT doğrultuculu KGK güç korumasına rahatlıkla ulaşılabilmektedir.

Sonuç olarak, özellikle besleme kaynağınız yeterli değilse seçeceğiniz KGK’nın %3-5 seviyelerinde bir THDi değerine sahip olduğundan emin olmalısınız.

13 Yorum

  1. Yrd. Doç. Dr. Vehbi BÖLAT

    Haklı olabilirsiniz 🙂 KGK’lar yapısında yüksek teknoloji barındıran cihazlardır ve günümüzde endüstriyel ve ticari işletmelerde, bilişim altyapılarında, sunucu merkezlerinde vb. yaygın olarak kullanılmaktadır. Sahip oldukları yapısal özellikleri ve performans kriterlerini anlatmak için yazıda belirtilen teknik açıklamaların bu makalede yer alması gerekiyordu; aksi takdirde böyle bir yazı herhalde amacına ulaşamaz ve çok basit ve eksik kalırdı… Doğrusu okuyucunun bu tür makaleler için güç, gerilim, akım, harmonik vb. konuları biraz bilmesi beklenir. Aslında temel kavramların tanımlarını da bu yazıya ekleyebilirdim. Fakat bu sefer de makale çok uzun ve ders içeriği gibi olurdu 🙂
    Bununla beraber konuya ilgi duyanların KGK ile ilgili soruları olduğunda http://www.tuncmatik.com veya http://www.vehbibolatdanismanlik.com adreslerindeki iletişim bilgilerinden ulaşırsanız size daha fazla yardımcı olmaya çalışırım. Teşekkürler.

  2. ioz

    birde satıcı firmaların size giriş faktörünü verim olarak satma girşimlerine dikkat edin. Anlamıyorsanız birilerine danışarak ürün alın. sadece satıcı ile görüşürseniz elindeki ürünü uzaydan/cennetten gelmiş olarak yansıtır.

    • Yrd. Doç. Dr. Vehbi BÖLAT

      Sn. ioz doğru söylüyor!…

      Yukardaki açıklamamda da belirttiğim gibi KGK’lar teknik açıdan oldukça komplike cihazlar. Giriş, çıkış ve akü performans kriterlerinin çok iyi anlaşılması gerekiyor. Yoksa 0.98-0.99 olan giriş güç faktörü değerini size kolayca verim değeri olarak sunmaya çalışabilirler. Aslında makalem de bu kavramların biraz daha iyi anlaşılmasına yönelikti. Aman, aynı uyarıyı ben de yapmak istiyorum: KGK satın alma noktasına geldiğinizde ne istediğinizi ve size ne sunulduğunu çok iyi anlamaya çalışın. Sevgi ve selamlarımla.

    • Yrd. Doç. Dr. Vehbi BÖLAT

      Aslına bakarsanız internette tristörlü doğrultucuların kullanıldığı geleneksel KGK’lar hakkında yazılmış bir çok makale bulabilirsiniz. Ancak Eco Mod, PFC (Power Factor Correction), akü yönetimi, PWM doğrultucunun yapısında yer aldığı yeni nesil KGK’lar hakkında sanırım çok fazla makale bulunmuyor. Günümüzün taleplerini dikkate alarak, teknolojik yenilikleri barındıran bu tür bir makalenin okuyucu açısından daha fazla yararlı olacağını düşünmüştüm. Yine de öneriniz için teşekkür ediyorum.

  3. Vernoncougar

    http://www.sanalmarketim.com/urun/11f89210ca51764d4a8b55fa4bc97364/TUNCMATIK-Newtech-Pro-3KVA-1/1-Online-Ups

    Sayın Hocam, ben bu urunu kullanıyorum ama satın alırken acıkcası bahsettıgınız bılgılere sahıp degıldım, kullandıgım Psu’ya uyarlı oldugu ıcın bu urunu tercıh etmıstım. Ne dusunursunuz bılmıyorum ama 1-2 kelıme de olsa secımım hakkında bılgı verebılırsenız cok sevınırım. Tesekkur ederım..

  4. Yrd. Doç. Dr. Vehbi BÖLAT

    @Vernoncougar,

    Kullandığınız KGK’nın günümüz teknolojisine göre tasarlanmış Tunçmatik’in oldukça başarılı bir ürünü olduğunu söyleyebilirim.
    Aşağıda sıraladığım ve makalemde yer alan özellikler kullandığınız üründe de yer almaktadır:
    Geniş giriş voltaj aralığı (110-300 VAC) (Şebeke gerilimi geniş bir aralıkta değişse de akü çalışmasına geçmeyecek ve akü ömrü uzayacaktır!…)
    Giriş güç faktörü düzeltme (PF= 0.98)(Şebekeden reaktif güç çekilmediği için KGK kullanımı nedeniyle reaktif güç bedeli ödemeyecek, elektrik tesisatınızı aşırı akımla yüklemeyeceksiniz!…)
    Optimal akü performansı için akıllı akü şarjör tasarımı (aküleriniz akünün SoC (State of Charge) şarj durumuna göre şarj edilecek ve akü ömrü daha uzayacaktır!…)
    Enerji tasarrufu için ECO mod özelliği (İsterseniz KGK’nızı ECO modunda kullanarak daha verimli bir çalışma elde edebilirsiniz.

    Ürünün performansı beklentinizi fazlasıyla karşılayacaktır. KGK’nızı güle güle kullanın 🙂

  5. murat

    Merhabalar,
    Yeni model a sınıfı no-frost bir buzdolabı için 3-4 saat dayanabilecek bir güç kaynağı almalıyım.Bu konuda öneriniz ne olur ?Teşekkürler,selamlar…

Bir cevap yazın