İşlemci Fanı Bozulursa Ne Olur?

Koruma Mekanizmaları

İşlemcinin kendiliğinden denetleyebildiği bazı koruma özellikleri bazı özel durumlar için yeterli olmayabilir. Bu durumda platform tarafından alınacak önlemlerin öneminin de büyük olduğu ve ısıl özellikleri iyi hazırlanmış anakartların tercih edilmesi gerektiği gerçeği ortaya çıkmakta. İnternet üzerinden bulabileceğiniz teknik verilere göre Intel, AMD’den çok daha fazla koruma özelliğine sahip görünüyor olsa da bu ikili, modern bir işlemciyi aşırı ısıdan dolayı ölmekten kurtaracak basit özellikler sunmakla yetinmiş.

Intel Thermal Monitör

Intel Pentium 4’den beridir işlemcilerine Thermal Monitor adı verdiği sıcaklık denetleme devreleri yerleştiriyor. Bu devre aşırı ısınma hallerinde çok kısa bir zaman aralığı içerisinde işlemcinin çalışmasını durdurup yeniden başlatıyor. Böylece işlemci sanki daha yavaş bir saat hızında çalışıyormuş gibi bir görünüm veriyor. Bazıları bunu “kısma” (throttling) olarak adlandırıyor ancak bu tamamen yanlış.

Açıkçası bu özellik ısı üretimini azaltmakta yardımcı oluyor fakat tamamen CPU tarafından denetleniyor ve kullanıcı veya bir yazılım tarafından denetlenemiyor. Dolayısıyla soğutma sisteminiz bozulana veya yeterli olmayana dek Thermal Monitör’ün varlığından bile haberdar olmayacaksınız gibi görünüyor. Eğer böyle bir yavaşlamayla şu an zaten karşı karşıya iseniz şu açıklamayı aklınızdan çıkarmayın: “TCC’nin aşırı etkinleştirilmesi fark edilebilir başarım düşümlerine sebebiyet verebilir” (Core 2 Duo Teknik Belgesi). Nitekim siz de yüksek sıcaklıklardan muzdaripseniz bizim bağlantılarını verdiğimiz videolardan ilkinde Pentium 4 işlemcisinin Thermal Monitor etkin hale geldiği zaman birden yavaş çalışmaya başlaması sizlere yabancı gelmemeli.

Intel Thermal Monitor 2

Thermal Monitor 2, TM’nin sunduğu temel işlevlerin yanında Enhanced SpeedStep özelliğini etkin hale getiren bazı kilit görevleri de yerine getiriyor. Enhanced SpeedStep sistemin güç tasarrufu amacıyla işlemcinin saat hızını ve gerilimini düşürmesine izin veriyor. Yani TM2 bir önceki sürümüne çok benziyor ama işlemcinin kendisinin dışında üzerinde bulunduğu platformun müdahale edebilmesini sağlayabilmesiyle ondan ayrılıyor. Üstelik işlemciye hızaşırtma bile uygulanmış olsa, acil durumlarda işlemcinin saat hızı ve gerilimini mümkün olan en düşük düzeye çekiyor.

Intel PROCHOT# Sinyali

PROCHOT# (processor hot – işlemci sıcak) sinyali Thermal Monitor’u etkin hale getirmek için iki yollu bir iletişim sunar. Çalışma emri işlemci veya platform tarafından verilebilir. Böylece işlemci düşük ısı kipinde çalışmaya başlar. Bu sinyal özellikle diğer bileşenler aşırı ısındığı ve tüm sistem düşük güç tüketimi kipinde çalıştığı zaman gönderiliyor.

Intel THERMTRIP# Sinyali

İşlemci sıcaklığının belirli bir üst sınır değerini aştıktan sonra, transistörlerin zarar görmemesi amacıyla işlemci platforma THERMTRIP# sinyalini göndererek sistemi kapatır.

AMD İşlemciler

Geçmişte yaptığımız bir deneyde Palomino çekirdeğine dayanan eski bir Athlon 1200’nin ısı dağıtıcısını çıkardıktan sonra işlemci kısa süre içerisinde yanmıştı ancak günümüzde işlemci yakmak o kadar da kolay değil. Tüm AMD işlemciler sistemi kapatmak için aynı Intel’de olduğu gibi THERMTRIP# sinyalini kullanıyorlar. Ayrıca aynen Intel’in Enhanced SpeedStep veya Thermal Monitor 2 işlevlerine benzer şekilde Cool’n’Quiet, işlemcinin boşta çalışma halinde saat hızının ve geriliminin sistem tarafından değiştirilebilmesini sağlıyor. Bununda yanında AMD Athlon çift çekirdekli işlemcilerin aşırı ısınma durumunda saat hızını aşağıya çekmek yerine sistemi doğrudan kapadığına şahit olduk.

4 Yorum

    • Tahir Meylani

      Fansız çalıştırılan işlemci kısa bir süre sonra bilgisayarı kilitler, pentium 2 bile olsa bu. İkinci el bilgisayar parçaları satan yerlerde uygun bir fan bulunabilir belki.

Bir cevap yazın