Evren 13.7 milyar yaşında

Yıllar süren çabalardan sonra astronomlar WMAP (Wilkinson Microwave Anisotropy Probe) kullanarak evrenin yaşını hesaplamayı başardılar. WMAP’ın sağladığı kozmik arka plan ışınımı verisiyle evrenin yaşı %1 hata payıyla 13.7 milyar yıl olarak belirlendi.

25 Yorum

  1. woodo

    hata payının yüzde 1 de kaldığını kim söyledi? birisi size daha önceden evrenin yaşını yazıp kapalı bir zarfta verdide siz hesapladıktan sonra zarfı açıp hata payınızımı öğrendiniz?

    • Hamdi Kellecioğlu

      İstatistiksel olarak bir hata payının hesaplanabilmesi için gerçek değerin bilinmesi gerekmez. Günlük hayattan şöyle bir örnek verebiliriz.

      Gazetelerde yayınlanan kime oy verirdiniz gibi anketlerde de belirli bir hata payı verilir. Sizin dediğiniz gibi gerçek değeri bilmemiz gerekseydi herkese tek tek sorulmuş ve doğru sonuca göre hata payı hesaplanmış olması lazımdı. Herkese tek tek sorulabilse zaten ortada hata payı kalmaz. 🙂

      Buradaki hata payı istatistiksel bir kavramdır (margin of error) ve asıl değer bilinmeden hesaplanabilir (tabi bunun da belirli bir hassaslığı vardır). İngilizce bir kaynak ama Wikipedia bunu güzel açıklıyor. (http://en.wikipedia.org/wiki/Margin_of_error)

  2. woodo

    hata payının hesaplanması için benim bildiğim;

    elinizdeki ölçüm tekniği ile yaptığınız ölçümü daha önceden kullanılan ölçüm tekniği sonuçları ile kıyaslamak sonra yüzde artı eksi yada düzeltme oranı olarak yeni sisteminize vefahut formülünüze eklenir.

    misal 1 metrelik mesafeyi çelik metre ile ölçerseniz hatalı çıkar, çünkü sıcaklık metali etkiler çelik metre uzar yada kısalır. o yüzden ölçümü hata payını ekleyerek düzeltirsiniz. bunun içinde lab larda sabit sıcaklıklarda deney yaparlar ve hata paylarını hesaplarlar. 20C derecede hata payı cm de 0.1 der mesela.

    demem o ki sizin dediğiniz gibi herkeze sorulabilinmesi için kontrollü deney yapılabilicek ortam olması lazım. o zaman hata payını 0 a yaklaştırabiliriz. ancak uzayın yaşını hesaplamak için bütün değişkenleri bilmemiz vede daha önce ölçüm tekniklerimizle bir sonuç elde etmemiz lazım.

    uzayın yaşının hesaplanması için kullanılan bir teknik de uzayın sürekli genişlediği teorisidir. böylece 2 gezegen seçilip aralarındaki mesafe değişimi hızları gibi değişkenlerden big bang e ulaşılır. ancak bu 2 gezegeni etkileyen milyar gezegen değişkenini hesaplamakta bir hayli zor.

    sanırım çok konuştum. yayınlarınızın devamı dileği ile. dinlediğiniz için teşekkürler:)

  3. Ziyaretçi

    İyide bu istatiksel olarak hesaplanabilicek bir durum degil kafadan atmak gibi birşey olmuş. ben derim evrenin merkezi dünya sen dersin evrende şu kadar gezegen var o der evrenin büyüme hızı bu ee sonuç ? kısacası şu anda sahip oldugumuz teknoloji ve bilgi ile imkansız olan şeyleri hesaplamaya çalışsmak aptallıktan başka birşey degil gözümde. bunun yerine gelişim için 3 5 bişey yapip miras bıraksalar daha makbule geçerdi ama ayrıntılara takilmamişlar, ilginç.

    • Hamdi Kellecioğlu

      Neredeyse her bilimsel araştırmada veriler istatistik yöntemleri kullanılarak değerlendirilir. Yani öyle masaya oturup istatistik kullanarak bunu buldum diyemezsiniz. İstatistik için önce veri toplamanız gerekir.

      Evrenin yaşı hesaplanırken de çeşitli yöntemlerle veriler toplanır bu verilerden bazı çıkarımlar yapılır ve sonuçta istatistik yöntemleri kullanılarak bu çıkarımlardaki hata payı hesaplanır.

      Sonuç olarak olayın kafadan atmayla yakından uzaktan ilgisi yok.

  4. snatcher

    haber için teşekkürler evrenin yaşını hesaplamak için geliştirilimiş çeşitli yöntemler var hatta bunu supersimetri ve maddenin yapıtaşları isimli kitaplardan okumuştum ama bu yöntemlerinde bilinmezlikler içerisinde yapıldığı bir gerçek kara madde ve çözülemeyen daha bir çok esrarı şuan cern’de çözümlemeye çalışıyorlar yani karamadde,higs bozonunun varlığı ıspatlanırsa süpersimetri tam olarak çalışırsa evrenin yaşı ve daha bir çok gizem çözülecekdir süpersimetri ve maddenin yaıtaşlarını tavsiye ederim 🙂

  5. Motan

    Yav kardeşler hesaplanan hata payı bile 137 milyon yıl ediyor, 200 e çıkıp 100 e inse pratikte ne yazar:)).. Bence daha ilginç olan konu evren öncesi ne vardı, bunu bilmem kaç hata payıyla söyleyebilen var mı?…

  6. LORDTEK

    Büyük patlamadan bu yana ışığı hala bize ulaşmamış yerler varsa hesaplamayı yanlış kılar.

    Bununla birlikte bazı büyük galaksiler zaman içinde küçük galaksileri yutarlar. Belki de samanyolunun bulunduğu bölge böyle bir süper galaksinin patlamasıyla oluşmuşsa dışardaki birçok şey bize yabancı kalır dolayısıyla hesaplamayı yanlış kılar.

    Ölçümleyebildiğimiz galaksilerle bizimki daha büyük bir sistemin içindeyse ve bilinen en büyük sistem galaksi sistemi değilse hesaplama yanlış olur.

    Ahh be kuramcı (fizik bilminin bir dalı) olacakmışım ben var ya…

  7. Ziyaretçi

    şimdi bu ne perhiz bu ne lahana turşusu diyeceksiniz ama sizin ömrünüz taş çatlasın 60 yıl iken milyar yıllık bir hesabın altından birkaç günde kalkmanız öngörülen bir sallamadan başka hiçbişey değildir bilim insan daha iyi yaşasın diye kullanılmıyorsa onun adı terörizm le eşdeğerdir yani bırakın evrenin yaşını daha dünyanın sorunlarına çözüm bulamayan bu bunaklar gitsinler bağırsaklarının boyunu ölçsünler okadarki emin konuşmak istiyorlar ise

    ama ne yazık onlar insan bünyesindeki mucizeleri bile göremiyecek kadar kör

    hayat varsayımardan ibaret olsa idi herşey hem var hem yok olurdu 0+0=0

  8. Slidebar

    Yavv arkadaşlar hepiniz kendinize göre yorum yapıyorsunuz çok güzel… Dünyanın yaşını üç aşağı beş yukarı hesaplayanlara da helal olsun.. Dünyanın 13.7 Milyar yaşında veya 13 Milyar yaşında olması bize birşey kazandırmıyor ki.. yani örneğin bir insanın yaşı 35 dendiği zaman bu rakam herkese çok şey ifade eder.. neden? çünkü bir insanın ömrünün ne kadar olduğu şöyle böyle bellidir.. yani ortalama 70-80 yıl çok iyimser 90 – 100 çok ender 120 yaşına kadar yaşar bir insan, tabii o yaştaki insana yaşıyor denirse… 🙂 Ama buradaki konu Dünya yaşı arkadaşlar yaa.. Bir gezegenin ölüm yaşı diye birşey yok ki bize birşey ifade etsin.. Dünyamız 13.7 Milyar yaşındaymış iyi kardeşim eyivallah.. da o kadar yani gerisi tııın yawww ..

    • LORDTEK

      Olmadı şimdi…
      Güneşin ne kadar yakıtının kaldığı bilinebilmektedir. Yakıtı azaldığında önce büyüyecek sonra çok küçülüp patlayacak (süpernova). Böylece gezegenimiz de güneşin ömrünün sonundaki büyüme kısmında güneş tarafından yutularak sonlanacak. Bu da 4 milyar yıl sonra olacak…

  9. Ziyaretçi

    arkadaslar bu yorumları gezınırken okudum ve bı daha denk gelırmı bılmıyorum ama ntvblm dergisinde evrenin varolusu ile alakalı makale okumustum. cogu arkadas evrenın yasından banane ben öncesini bilmek istiyorum demiş. evren bu halini almadan önce toplu iğne başı büyüklüğü kadarmış .büyük patlamayla genişledikçe genişlemiş. ‘miş’ li anlatıyorum çünkü esasında arastırmak ısteyen alıp okuyabılır. yanı bing-bang den önce de evren vardı.

  10. TT

    arkadaşlar evrenin yaşı 13,7milyar yıl ve dolayısıyla evrenin sınırları da 13,7 milyar ışık yılından uzak olamaz çünkü hiçbir şey ışık hızını geçemez yani evren sınırsız değildir, tüm yaratılanların bir sınırı olduğu gibi onun da vardır.

    • Logar

      Yanlış, bugünkü tüm ölçümler Stephen Hawking’in “şişme” kuramını destekliyor ki, evren ilk anlarında ışık hızından daha hızlı genişlediğinden, 13.7 milyar ışık yılından daha büyük olması kesin gibi. Bu arada ışık hızı evrenin bugünkü boyutlarında 300,000 km/s dolayında, ancak büyük patlamanın ilk anlarında ışık hızı santimetrelerle ölçülecek düzeydeydi. Genişleyen şey de bir balon değil, evrenin kendi dokusu. O yüzden evrenin sınırı falan derken dikkat etmek lazım çünkü öyle bir kabuk falan yok.

      Ancak şu doğru, bizim 13.7 milyar yıldan ötesini görebilmemiz olası değil, çünkü elektromanyetik veri bize ışık hızıyla geliyor sonuçta. Dahası yerçekimi etkisi bile ışık hızında yayıldığından 13.7 milyar yıl ötesindeki hiçbir şeyin etkisini hissedebilmemiz, ölçebilmemiz de olası değil, oralarda evren dokusu var olsa bile bizler o zaman konisinin dışındayız ve oradan gelecek hiçbir veri bize ulaşamaz. Uzay-zamanı katlayıp kısa yollar oluşturmazsak tabii.

      • TS

        Eksik, evrenin başlangıcındaki ışık hızının bugünkü ışık hızından farklı olması evrenin sonunun olmadığı anlamına gelmez sadece TT’nin dediği uzaklıkta olmadığı anlamına gelir ki orada bile ölçümün nasıl yapıldığına bağlı olarak “sınır” denilen uzaklığın yanlış olmadığı belki de evrenin yaşının yanlış olduğu sonucu çıkabilir şöyle elde edilen verinin kaynağının uzaklığı hesaplanarak ve bu uzaklığın bugünkü ışık hızına bölünerek en uzak “sınırın” mesafesi değil bu mesafe kullanılarak evrenin yaşı hesap edilmiştir. Basite indirgemek gerekirse, evrenin yaşından evrenin “sınırı” değil evrenin “sınırından” evrenin yaşı eldelenmiştir. Sınır denilen noktanın bilinen evrenin sınırı olduğu bile muğlaktır hatta bilinen evren, evren olarak tanımladığımız alanın içinde çok çok küçük bir yer işgal edebilir ama tüm bunlar evren denilen şeyin bir sınırı olmadığı anlamına gelmez.

  11. Ziyaretçi

    vay be, şükürler olsun yüce rabbim’e demek ki yüce allah c.c. evreni yaratalı aşağı yukarı 13.7 milyar yıl olmuş, umarım cennet’e gitmemiz o kadar uzun sürmez 😀

  12. Özgen Ersan

    Evrenin yaşı 1/Ho (Ho: Hubble sabiti) bağıntısı ile hesaplanıyor. Bize en yakın galaksi topluluğu “Virgo kümesi” dir. Virgo’ya ait Ho değeri (72-80 km/s/mpc) ölçüm hataları az olacağı kabulüyle tercih edilir. Daha detaylı/tam çözüm manasında bir hesap tarafımdan yapılmış olup evrenin yaşı 19.3 milyar yıl olarak saptanmıştır. aşağıdaki link te görülebilir: (http://adsabs.harvard.edu/abs/2013PhyEs..26…49E)

  13. Özgen Ersan

    Evrenin yaşı 1/Ho (Ho: Hubble sabiti) bağıntısı ile hesaplanıyor. Bize en yakın galaksi topluluğu “Virgo kümesi” dir. Virgo’ya ait Ho değeri (72-80 km/s/mpc) ölçüm hataları az olacağı kabulüyle tercih edilir. Daha detaylı/tam çözüm manasında bir hesap tarafımdan yapılmış olup evrenin yaşı 19.3 milyar yıl olarak saptanmıştır. aşağıdaki link te görülebilir:

    http://adsabs.harvard.edu/abs/2013PhyEs..26…49E

Bir cevap yazın