Dizüstü Pilleri Nasıl Çalışır ve Neden Patlar?

Pil Teknolojisi

Günümüzde en çok kullanılan iki pil kimyası vardır Nikel Metal Hidrid (NiMH) ve Lityum-iyon (Li-ion). Her iki teknolojide eski Nikel-Kadmiyum (NiCad) pil teknolojisinin yüksek yoğunluk eksikliği ve hafıza etkisi (memory effect) gibi eksikleri üzerine yapılan geliştirmelerle ortaya çıkmıştır.

” border=”0″ cellpadding=”3″ cellspacing=”1″>

NiMH ve Li-ion Karşılaştırması   NiMH Li-ion Maliyet Düşük Yüksek Ağırlık Daha Ağır Daha Hafif Enerji Yoğunluğu kilogram başına 60+ Watt-saat kilogram başına 200 Watt-saat Kendinden Boşalma (Self Discharge) 20 C derecede her ay 30% 15.5 C derecede her ay 5% En Yüksek Doldurma Hızı Kapasite bölü 10 Kapasite bölü 2 Döngü ömrü ~300 döngü 12 – 18 ay arası (döngü sayısı önemsiz) Derin Boşalma (Deep Discharge) büyük ihtimalle pili öldürür kesinlikle pili öldürür Yüksek Isı Hücreler genişler ve sızma yapabilir Pili patlatabilir Kullanılan Koruma Devreleri Genellikle gazı sıvıya çeviren kimyasal bir katalizör eklenir. Yüksek sıcaklık kapatma
Basınç düşürme gaz çıkışı
Aşırı şarj kesmesi
Aşırı boşalma koruması
Kısa devre koruması
Saklama Koşulları Boş olarak saklanabilir 40% dolu, soğutulmuş ama donuk değil

Pillerin Doldurulması ve Bakımı

Her yönden Li-ion piller çok titizler. Yukarıdaki tablodan da görebileceğiniz gibi bu tip pillerin bozulması için çok küçük şeyler yetebiliyor. Fazla ısıyı veya fazla soğuğu sevmezler. Derin boşalma (deep discharge), hızlı doldurma veya boşaltma gibi şeylerden nefret ederler. Eğer piller boşken çalıştırmaya çalışırsanız hemen bozulurlar. Diğer taraftan NiMH piller nispeten daha güvenli ve daha az zehirlidir. Bu tip piller yüksek sıcaklıkları sevmezler ve bir rafta unutulurlarsa birkaç ay içerisinde boşalırlar. Tekrar tam kapasite çalışabilmeleri için birkaç kez doldurup boşaltma döngüsünün uygulanması gerekir.

Yanlış kullanım yüzünden ortaya çıkabilecek sorunlardan kaynaklanan patlama tehlikesi azdır. Her ne kadar blogların ve gazetelerin söylediğine ters olsa da satılan milyonlarca pilden sadece birkaç yüz tanesi alev alır ve bunlarında çok küçük bir kısmı patlar. Böyle bir şeyin başınıza gelme ihtimali kafanıza bir meteor düşmesi ihtimalinden daha azdır. Ancak Li-ion pilleri düzgün kullanmazsanız kapasitelerini kolayca kaybederler bu yüzden “bakım ve besleme” önemlidir.

Pil Ömrünü Kısaltmak İçin 1. Yöntem: Pişirme

Neredeyse bütün yeni dizüstü bilgisayarların sıcaklığı uzaklaştırmak için bir fanı vardır. Ancak ne yazık ki bazen yanlış kasa tasarımı yüzünden ısı doğrudan pillerin üzerine aktarılır. Özellikle Li-ion piller için pişirme etkisi dediğimiz bu durum pil ömrü için bir numaralı düşmandır. %40 dolu konumda soğuk bir ortam saklanan Li-ion piller on yıl boyunca bozulmadan bekleyebilir. Ancak duvara takılı bir dizüstü bilgisayarın içinde pişirildiklerinde ömürleri 12-18 aya kadar düşer. Eğer aradan bir yıl geçtikten sonra dizüstü bilgisayarınızın eskisi kadar uzun çalışmadığını düşünüyorsanız cevap belli: Sıcaklık! Bilgisayarınız duvara takılıyken pili sisteminize bağlı kullanmak elektrik kesilmelerine karşı bir önlem sağlayabilir ancak çoğu zaman pilinizin ömrünü fazla ısıdan dolayı tüketir. Bu durum dizüstü bilgisayar soğutucularının işe yaradığını gösterir mi? Belki! Peki dizüstünüz hep masaüstünde duruyorsa? Pilinizi dolu bir şekilde buzdolabında tutmak daha iyi olmaz mı?

Pil Ömrünü Kısaltmak İçin 2. Yöntem: Hızlı Doldurma

Pil kimyasından bağımsız olarak pek çok dizüstü bilgisayar pil hücrelerini hızlı doldurmaya çalışır. Hızlı dolum işlemi pilinizin ısınmanıza neden olur ve pilin içindeki kimyasal maddelerin buharlaşarak kaybolmalarını sağlar. Eğer su kulesi benzetmesini hatırlarsanız depoyu yüksek basınçlı suyla hızlı bir şekilde doldurduğunuzu düşünün. Bu durum pilinizin çok daha çabuk eskimesine neden olacaktır. NiMH piller genellikle birkaç yüz kere doldurma boşaltma döngüsüne sahipken hızlı şarj işlemi bu döngü sayısını ciddi şekilde azaltır. Ek olarak pilinizde olan herhangi bir hatanın daha da kötü olmasına neden olur. Dizüstü üreticilerinin isteğe bağlı olarak pil doldurma hızını düşürebilen bir ayar koymaması gerçekten üzücü.

1 Yorum

  1. Şenol Kuralay

    Merhabalar efendim.Benim rating :+10.8v 4400mAh 48Wh değerlerine sahip(min. capacity :10.8v 4.2 Ah üzerinde böyle yazıyor) orjinal bataryam bitik durumda 3 yıldır kullanıyorum. o yüzden değiştiricem yalnız piyasada hep yan sanayi ürünler var onlarda voltaj değeri 11.1 . ben bu voltaj değerinde ki bataryayı alıp taksam laptopa zarar veriri mi? ya da yanlış mı yapmış olurum. Ayrıca orjinal diye satılan asus damgalı bataryalar da hem çok pahalı hem de onlar da 11.1 voltaj değerinde. sizce en uygun hangı bataryayı almalıyım. yardımlarınız için şimdiden teşekkürler

Bir cevap yazın